همانگونه که مستحضرید، به موازات چالشهای امنیتی و نظامی در خلیجفارس در این چند ماه گذشته، بهمراه عدم قطعیتهای کسبوکاری در صنایع و معادن ایران، رویدادMake it in the Emirates 2026 در تاریخ ۱۴ تا ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ در مرکز نمایشگاههای ابوظبی (ADNEC) برگزار شده است. این رویداد نه فقط یک نمایشگاه صنعتی، بلکه نقطه عطفی واقعی در اجرای استراتژی ملی Operation 300Bn کشور امارات متحده عربی بوده که هدف آن افزایش سهم صنعت در GDP امارات به ۳۰۰ میلیارد درهم تا سال ۲۰۳۱ است.
بعنوان گزارش اجمالی و بسیار مختصر، میتوان موضوعات زیر را در این رویداد به شرح زیر دستهبندی نمود:
موضوع اول – گذار از «صنعت سنتی» به «Advanced Manufacturing + AI-Driven Industry»
در این رویداد، دیگر نمایش ماشینآلات سنگین و عظیم افتخار محسوب نمیشد. غالب غرفهها رویAdvanced Manufacturing با ادغام عمیق هوش مصنوعی، رباتیک، Vertical AI و LQM تمرکز داشتند. شرکتها نشان میدادند که چگونه با Digital Twin و Predictive Analytics بهرهوری را دو یا سه برابر کردهاند.
موضوع دوم – Retrofit وBrownfield : مسیر واقعی برای صنایع واقعی
یکی از برجستهترین بخشها، تمرکز ویژه روی کارخانههایBrownfield بود. امارات نشان داد که راهحل، تعویض کامل تجهیزات، نیست، بلکه Industry 4.0 Retrofit است:
- افزودن لایه Connectivity (OPC-UA, MQTT, IoT Gateway)
- Edge Computing و Soft Sensor
- Digital Twin بدون توقف خط تولید
- OT-First Digitalization
این رویکرد دقیقاً برای کشورهایی مثل ایران که تجهیزات قدیمی اما سالم دارند، حیاتی است.
موضوع سوم – Sovereign Industry و زنجیره تأمین ملی-منطقهای
رویداد پر بود از مفهوم Sovereign Industry. امارات میخواهد نه تنها دادهها، بلکه تولید، مواد اولیه و زنجیره ارزش را هم در خاک خودش یا با شرکای مورد اعتمادش، داشته باشد. اعلام فرصتهای خرید برای بومیسازی بیش از ۵٬۰۰۰ محصول، یکی از نقاط قوت رویداد بود.
موضوع چهارم – سرمایهگذاریهای کلان حاکمیتی و Corporate Venture
صندوقهای حاکمیتی، نقش محوری در نمایشگاه داشتند:
- Mubadala: یکی از بزرگترین صندوقهای ثروت حاکمیتی ابوظبی با دارایی بیش از ۳۸۵ میلیارد دلار، که در بخشهای استراتژیک صنعتی، فناوری پیشرفته و انرژی سرمایهگذاری میکند.
- ADIO (Abu Dhabi Investment Office): مسئول جذب سرمایهگذاری خارجی و توسعه صنعتی ابوظبی، با ارائه مشوقهای مالی و تسهیلات برای پروژههای تولیدی.
- Hub71: اکوسیستم فناوری ابوظبی که استارتاپهای DeepTech و Industrial Tech را حمایت میکند و به آنها دسترسی به سرمایه و بازار میدهد.
- PIF (Public Investment Fund عربستان): صندوق عظیم عربستان با دارایی حدود ۹۰۰ میلیارد دلار که در پروژههای منطقهای و صنعتی بزرگ مشارکت فعال دارد.
Corporate Ventureها نیز بسیار فعال بودند:
- ADNOC Ventures و Aramco Ventures: بازوهای سرمایهگذاری شرکتهای غول نفتی که عمدتاً روی فناوریهای انرژی پاک، مواد پیشرفته و راهحلهای صنعتی سرمایهگذاری میکردند.
این نهادها با check Size ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلاری، به شرط «تولید در امارات و Data/IP Residency» به سهولت سرمایهگذاری می کردند.
اکوسیستم استارتاپی امارات حالا کاملاً به سمت Vertical Industrial Tech حرکت کرده است. به عبارت ساده،Vertical Industrial Tech به فناوریهای تخصصی و عمودی اشاره دارد که مستقیماً برای حل چالشهای یک صنعت خاص (مانند کارخانه، معدن، انرژی یا لجستیک) طراحی شدهاند. در این رویداد، استارتاپها بیشتر روی Industrial AI، Retrofit، Robotics برای خط تولید،Digital Twin و LQM تمرکز داشتند تا اینکه اپلیکیشن مصرفکننده بسازند! این تغییر جهت، دقیقاً با هدف بومیسازی و Operation 300Bn همخوانی دارد.
استارتاپهای برتر
رقابت Startup Pitch Competition وزارت صنعت امارات (MoIAT) بسیار داغ و جدی بود. سه برنده اصلی عبارت بودند از:
- AC3D (آمریکا): فناوری چاپ سهبعدی عمودی یکپارچه برای ساختوساز پایدار
- Electrogenos Magan Ltd (انگلستان): فناوری تولید هیدروژن سبز
- Waverity (آذربایجان): هوش مصنوعی برای تصویربرداری زیرسطحی در حوزه انرژی و معدن
موضوع پنجم – رباتیک، Humanoid و اتوماسیون سنگین: آینده کارخانههای هوشمند
یکی از جذابترین و شلوغترین بخشهای رویداد، سالنهای اختصاصی رباتیک بود. در این رویداد، رباتیک دیگر فقط یک نمایش مفهومی نبود، بلکه به عنوان یک فناوری بالغ و آماده صنعتی معرفی میشد.
دو روند کاملاً غالب بودند:
- Humanoid Robotها: مدلهای پیشرفتهای مانند Figure 02) با حمایت Open AI،Nvidia و Microsoft) ،Tesla Optimus Gen2 و Unitree H1 چینی در حال انجام وظایف واقعی صنعتی (مانند جابجایی قطعات سنگین، مونتاژ دقیق و کار در محیطهای خطرناک) نمایش داده میشدند. این رباتها با ترکیب هوش مصنوعی و LQM قادر به یادگیری سریع وظایف پیچیده بودند.
- Cobotهای سنگین (Heavy-duty Collaborative Robots): رباتهایی که تا ۲۰۰ کیلوگرم بار را بلند میکنند، اما همچنان ایمن برای کار کنار انسان هستند. این Cobotها بهویژه برای صنایع Brownfield بسیار کاربردی بودند، زیرا بدون نیاز به قفس ایمنی کامل، میتوانستند در خطوط تولید موجود ادغام شوند.
این بخش نشان میداد که امارات به دنبال کاهش وابستگی به نیروی کار خارجی، افزایش ایمنی و بالابردن بهرهوری در صنایع سنگین (نفت، گاز، فولاد، خودروسازی و لجستیک) است. ترکیب رباتیک با Retrofit، دقیقاً همان جهشی است که صنایع ما به شدت به آن نیاز دارند.
موضوع ششم – انرژی پاک، هیدروژن سبز و اقتصاد کمکربن
امارات بهطور جدی در حال تبدیل شدن به هاب انرژی پاک منطقه است. این فناوریها نه تنها انتشار کربن را کاهش میدهند، بلکه هزینه انرژی صنایع را به شکل پایدار پایین میآورند. برای صنایع ایران (پتروشیمی، فولاد و سیمان) که مصرف انرژی بالایی دارند، شروع پروژههای Retrofit با تمرکز بر هیدروژن سبز و باتریهای ذخیرهسازی میتواند در کمتر از ۳ سال به صرفهجویی قابل توجه و حتی صادرات انرژی پاک منجر شود.
موضوع هفتم – مواد پیشرفته، Additive Manufacturing و چاپ سهبعدی صنعتی
چاپ سهبعدی صنعتی دیگر یک فناوری لوکس نبود، بلکه ابزاری عملی برای بومیسازی سریع قطعات بود. با این فناوریها، زمان تأمین قطعات یدکی از ماهها به کمتر از یک ماه کاهش پیدا میکند. صنایع ایرانی میتوانند با سرمایهگذاری محدود در چاپ سهبعدی صنعتی، وابستگی به واردات را قطع کنند و در صنایع معدنی، نفت و خودروسازی بهرهوری را به شدت افزایش دهند.
موضوع هشتم – Digital Twin،LQM و هوشمندسازی عمیق فرآیندها
یکی از مهمترین روندها، استفاده عملی از Digital Twin و مدلهای کمی بزرگ (LQM) بود. این ابزارها اجازه میدهند قبل از هر سرمایهگذاری بزرگ، سناریوهای واقعی شبیهسازی شود. در ایران که اکثر کارخانهها Brownfield هستند، پیادهسازی Digital Twin و LQM روی تجهیزات موجود میتواند بهرهوری را از 20 تا 40 درصد افزایش دهد، مصرف انرژی را کاهش دهد و downtime را به حداقل برساند — بدون نیاز به تعویض کل خطوط تولید.
جمعبندی
رویداد Make it in the Emirates 2026 به وضوح نشان داد که آینده صنعت در منطقه، نه در ماشینآلات سنتی و حجممحور، بلکه در ادغام هوشمند هوش مصنوعی، رباتیک،Digital Twin و Retrofit هوشمند بر روی زیرساختهای موجود نهفته است. امارات متحده عربی در تلاش است الگویی موفق از گذار سریع به سوی «صنعت حاکمیتی هوشمند» ارائه دهد؛ صنعتی که در آن داده، هوش مصنوعی و کنترل زنجیره تأمین، به اندازه خود تولید اهمیت دارند.
برای ایران، این رویداد پیام بسیار روشنی دارد، ما در صنایع و معادن ایران، نیازی به تعویض کامل کارخانهها نداریم، بلکه نیازمند جهش هوشمندانه از طریق Industry 4.0 Retrofit هستیم. کارخانههای Brownfield ایرانی با تجهیزات سالم اما قدیمی، دقیقاً بستر مناسبی برای پیادهسازی راهکارهایی مانند لایهبندی Connectivity، Edge Computing،Digital Twin و مدلهای زبانی بزرگ صنعتی (LQM) هستند. این رویکرد میتواند بهرهوری را با هزینه بهمراتب کمتر و زمان کوتاهتر نسبت به مدل Greenfield، به شکل چشمگیری افزایش دهد.
توصیههای کلیدی برای مدیران دولتی و کارشناسان هوش مصنوعی صنعتی:
- اولویتبندی Retrofit + AI به عنوان استراتژی ملی صنعت و معدن، بهویژه در بخشهای فولاد، پتروشیمی، معادن، خودروسازی و انرژی.
- شکلگیری صندوقهای Venture Sovereign و Corporate Venture مشابه Mubadala، ADNOC Ventures و Hub71 برای سرمایهگذاری هدفمند در استارتاپهایVertical Industrial Tech.
- تمرکز ویژه بر بومیسازی فناوریهای کلیدی: Digital Twin، Predictive Maintenance با LQM، چاپ سهبعدی صنعتی، رباتیک Humanoid/Cobot و هیدروژن سبز.
- همکاری هدفمند منطقهای با اکوسیستم امارات (و به طور مشروط سایر شرکای قابل اعتماد) برای انتقال دانش و جذب سرمایهگذاری مشروط به تولید و Residency داده در داخل کشور.
- ایجاد برنامه ملی Sovereign Industrial AI با هدف کاهش وابستگی به واردات قطعات یدکی، افزایش ایمنی، کاهش مصرف انرژی و حرکت به سمت اقتصاد کمکربن.
امارات نشان داد که با اراده حاکمیتی، سرمایهگذاری هوشمند و تمرکز بر فناوریهای عمودی، میتوان در کمتر از یک دهه جایگاه صنعتی یک کشور را متحول کرد. ایران نیز با دارا بودن نیروی انسانی متخصص، زیرساختهای صنعتی نسبتاً گسترده و بازار بزرگ داخلی و منطقهای، پتانسیل بسیار بالاتری دارد. تنها شرط موفقیت، تغییر پارادایم از صنعت سنتی به صنعت هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و داده است.
زمانِ اقدام، همین امروز (وحتی در بازسازیهای صنایع جنگزده) است. تأخیر در این تحول، فاصله ما را با رقبای منطقهای نه تنها حفظ نمیکند، بلکه به شکاف غیرقابل جبران تبدیل خواهد کرد.
محمدرضا معبودیان
همبنیانگذار و مدیرعامل
صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر هومص[ii]
اردیبهشت و خردادماه ۱۴۰۵[iii]
[i] This work is licensed under CC BY 4.0
[ii]Hoomas.ai
[iii] با تشکر از سرکار خانم هنرمندی که با جمع آوری و ارسال اطلاعات این رویداد، موجبات تهیه این گزارش را فراهم آوردند.
